Ovim člankom želimo razjasniti par nejasnoća koje se često dešavaju prilikom odabira i kupovine čorokotovog ulja. Radi se naime o boji i okusu ulja kao i o porijeklu produkta koji se često dovode u direktnu vezu sa djelotvornošću ulja?

Sta kupitiČorokot, poznat još i pod nazivima crni kim, kalinji ili Nigella sativa pripada familiji Ranunculaceae i uzgaja se najviše na prostorima Egipta, Sirije, Pakistana, Indije, Pakistana i Etiopije gdje u uvjetima visokih temperatura te rijetkih i slabih oborina daje ulje izvanrednog hemijskog sastava. Pokušaja masovnijeg kultivisanja ove plemenite biljke u Evropi bilo je u ranijim vremenima a ima ih i u današnje vrijeme,  Karl veliki je, primjera radi, čak izričitom naredbom naložio njen uzgoj. Nažalost svi ovi pokušaji završavali su neslavno. Očigledno je da corokot zahtijeva specifične klimatske uslove da bi razvio potpunu kompoziciju djelotvornih supstanci sjemena a time i kompletan spektar korisnih dejstava.Ukoliko korisna dejstva izostanu, a to se po svoj prilici  dešavalo pri kultivisanju na području Evrope, i sam uzgoj ove biljke gubi smisao. Razliku u učinkovitosti čorokota zavisno od klimatskih uslova u svojim djelima spominju i neki eksperti iz ove oblasti.

Sjemenke čorokota su obavijene čahurama i šire aromatični začinski miris koji podsjeća na anis, a uspoređuje se i s mirisom kamfora. Okus mu je lagano gorak i pikantan i nerijetko se dodaje hljebu kao aroma (u BiH se u mjesecu Ramazana najbolje osjeti ovaj miris iz lokalnih pekarica sa tzv. ramazanija koje se posipaju čorokotovim sjemenom). Ljutina čorokota je srazmjerna sadržaju eteričnog ulja u njegovom sjemenu a sadržaj samog eteričnog ulja varira u ovisnosti o klimatskim uslovima uzgoja i roka žetve. Ponekad ćemo naći informacije na internet portalima da ljutina čorokotovog ulja direktno utiče na obim njegovog zdravstvenog efekta, sto je samo djelimično tj. uslovno tačna informacija. Eterična ulja doista spadaju u aktivne supstance čorokota ali dejstvo čorokota je zasnovano na sinergijskim efektima preko 100 aktivnih supstanci a ne samo par vrsta eteričnih ulja. Po pravilu je ulje iz etiopije ili nekih dijelova Indije ljutog okusa, što ukazuje na visok procenat eteričnih ulja. Međutim, s obzirom da ulja egipatskog i sirijskog porijekla pokazuju fantastične zdravstvene rezultate a nisu pretjerano ljuta nego više orašastog okusa može se izvesti zaključak da je procenat eteričnog ulja zastupljen u ovim uljima sasvim dovoljan za promicanje blagotvornih efekata, a osim toga su ulja cijeđena iz egipatskog odnosno sirijskog sjemena mnogo prijatnijeg okusa i time lakša za konzumaciju.

Boja uljaSama boja ulja nije mjerodavna za ocjenjivanje kvaliteta čorokotovog ulja. Boja ulja varira u zavisnosti od više faktora kao što su klimatski uslovi, vrijeme žetve te u zavisnosti od toga da li je ulje filtrirano ili nije. Po pitanju klimatskih uslova u kojima se čorokot uzgaja smo već rekli da samo čorokot iz hladnijih regiona (misli se prvenstveno na Evropu i klimatski slična područja) nema niti tradiciju niti dokazano zdravstveno dejstvo. U ostalim spomenutim regionima i pored razlika u boji ovih ulja (Etiopija, Pakistan, Egipat, Indija, Sirija) postoji kako tradicija upotrebe čorokota u tamošnjoj tradicionalnoj medicini tako i ukazi na djelotvornost iz naučnih publikacija. S druge strane je logično da nefiltrirana ulja imaju nešto tamniju boju zbog ostataka sjemena u ulju koje se ne filtrira zbog njegovih pozitivnih efekata na probavu. U rijetkim slučajevima se dešava da proizvođači zbog ekonomskih razloga primjenjuju metodu toplog cijeđenja (pri visokim temperaturama) čime povećavaju količinu ulja iscijeđenog iz sjemena ali osirumašuju kvalitet ulja. O metodi kojom se ulje cijedilo se trebate raspitati direktno kod Vašish dobavljača ili proizvođača.

Na našem podneblju se pod nazivom “čorokot” ili „crni kim“ uglavnom prodaje biljna vrsta Nigella sativa. Međutim, postoji preko 20 vrsta čorokota tj. biljaka koje pripadaju vrsti “Nigellae” kao što su Nigella damascena, Nigella arvensis, Nigella turcica itd. a samo neke od ovih mnogobrojnih vrsta imaju dokazana ljekovita svojstva. Jedna vrsta čorokota (“Nigella garidella“) je čak otrovna. Ono što nas interesuje je, koja od ovih vrsta čorokota je najpovoljnija u zdravstvenom pogledu? Uzimajući u obzir dosadašnja iskustva iz područja tradicionalne medicine ali i eksperimentalne navode iz područja moderne medicine sa velikom sigurnošću se može reći da je upravo Nigella sativa vrsta sa najširim dokazanim spektrom korisnih dejstava. Svi tekstovi koje ćete naći na ovim stranicama se odnose na vrstu Nigella staiva a zbog jednostavnosti ćemo umjesto Nigella sativa koristiti termin čorokot ili crni kim.

Zbog sastava svojih sjemenki sa više od 100 aktivnih supstanci čorokot je u pogledu ljekovitih svojstava superioran u odnosu na većinu ostalih biljki. Najzastupljenije supstance u čorokotovom ulju su bjelančevine (21%),  masnoće (35%) i ugljikohidrati (38% ). Preostalih 6% su minerali (kalcij, željezo, bakar, cink, fosfor …), vitamini (A, C, B1, B2, B6, E), saponini i ostale supstance među kojima su i supstance za izrazitim zdravstvenim efektima koje su karakteristične za čorokot kao Nigellon i Timokinon. Od masnih kiselina najzastupljenija je linolna kiselina (Omega-6). Nju slijede oleinska i palmitinska kiselina te u manjem postotku stearinska, linolenska (omega-3) i dr. Uz zasićene i nezasićene masne kiseline, ulje sadrži i eterična ulja čija koncentracija, u zavisnosti od klimatskih uslova kultivisanja, varira između 0,4 i 2,5%.